Bu bildiri, 8–9 Kasım 2024 tarihlerinde Malta'da toplanan UIAA (Uluslararası Tırmanış ve Dağcılık Federasyonu) Genel Kurulu tarafından oylanarak kabul edilmiştir.

UIAA Doğa Yürüyüşü, Tırmanış ve Dağcılık Bildirisi, 2002 yılında yayımlanan ve dağcılık etiğinin temel metinlerinden biri kabul edilen Tirol Bildirisi'nin güncellenmiş halidir. Bildiri, tüm doğa yürüyüşçülerinin, tırmanıcıların ve dağcıların uyması gereken dokuz temel ilkeyi ortaya koyar.

Aşağıdaki metin, bildirinin Türkçe bir özetidir. Resmi metin için sayfanın sonundaki bağlantıya göz atabilirsiniz.

 

🧗 1) Etik ve Tarz

  • 🎛️ Tırmanış tarzımızı açık ve dürüst şekilde beyan ederiz.
  • 🧭 Herkes kendi tarzını seçmekte özgürdür; yeter ki 🌿 doğaya ve 🤝 başkalarına zarar verilmesin.
  • 📝 Başarılarımızı doğru şekilde aktarır, gerçeği çarpıtan dijital düzenlemelerden kaçınırız.
  • 🧩 Macera rotalarını olabildiğince doğal bırakır, bolt gibi kalıcı müdahaleleri yalnızca zorunlu olduğunda ve yerel geleneklere uygun şekilde yaparız.
  • 💪 Başarısız olma cesaretini taşır, 🌐 sosyal medyayı sorumlu kullanırız.

🤝 2) Başkalarının Tarzına Saygı

  • 🌍 Tırmanış; doğa yürüyüşünden yarışmaya, alpin tırmanıştan klasik dağcılığa kadar geniş bir yelpazedir.
  • 🎭 Farklı kültür ve tarzlara saygı duyarız; doğaya düşük etkili yaklaşımları teşvik ederiz.
  • 🏔️ Rehberli tırmanışlar ve ekspedisyonlar dahil çeşitliliği kabul eder, küçümseyici dilden kaçınırız.

🧘 3) Başkalarının Deneyimine Zarar Vermemek

  • 🪨 Yerel geleneklere aykırı bolt ya da kazık yerleştirmeyiz; el değmemiş alanlarda kalıcı altyapı kurmayız.
  • 🏃 Hızlı ekiplere yol verir, 🔇 sessiz bölgelerde sessizliği korur, 🧰 ekipmanımızı zamanında toplarız.
  • 🧗 Güvenli olduğu sürece yukarı çıkan ekip, inen ekibe göre önceliklidir; ancak yerel toplulukların uygulamaları esastır.
  • 🚫 Kaya yüzeyini tutamak ekleyerek ya da oyarak tahrip etmeyiz; 🏔️ rota ve zirve adlarında kültürel hassasiyete dikkat ederiz.

⚖️ 4) Risk, Başarı ve Başarısızlık Dengesi

  • 🔍 Dağa çıkmadan önce öznel ve nesnel riskleri değerlendiririz: tehlike nedir, kimleri etkiler, olasılığı ve sonuçları nedir, hangi önlemler alınabilir?
  • 🌄 Eylemlerimizin ekibimiz, çevre, arama-kurtarma ekipleri ve ailelerimiz üzerindeki etkisini düşünürüz.
  • ⚠️ Dağda yaralanma ve ölüm riski olabileceğini kabul eder, başkalarını tehlikeye atmaz ve gerektiğinde onları uyarırız.

🫱 5) İhtiyaç Halindekilere Yardım

  • ⛑️ Hedefimizden vazgeçmemiz gerekse bile yardımı her şeyin önüne koyarız.
  • 🦺 Önce kendi güvenliğimizi sağlar, sonra yaralıyı çevresel tehlikelerden koruruz; 📞 kurtarma ekiplerine derhal haber veririz.
  • 🕊️ Olayları sansasyonel hale getirmeden, kültürel değerlere saygıyla ele alırız; 🏘️ yerel halka da destek oluruz.

🌿 6) Haklar ve Sorumluluklar: Doğa ve İnsan

  • 🧬 Dağlar biyolojik ve jeolojik çeşitlilik barındırır; tırmanış erozyona, yaşam alanı kaybına ve görsel bozulmaya yol açabilir.
  • 🏕️ Doğaya en az etkiyle kamp kurar, odun yakmaktan kaçınır, su kaynaklarından en az 30 metre uzak durur ve sessizliği koruruz.
  • 🗑️ Atığı en aza indirir, organik atıklar dahil tüm atıklarımızı geri götürür, 💧 suları kirletmeyiz.
  • 🦌 Yaban hayvanlarına dokunmaz ve onları beslemeyiz; 🧴 tırmanış tozu kullanımını azaltırız; rota temizliğinden önce yerel toplulukla istişare ederiz.
  • 🛰️ Yerel çevre projelerini destekler, sorunları yetkililere bildiririz.

🌡️ 7) İklim Değişikliği ve Etkimizi Azaltma

  • 🧊 Isınma; donma seviyesini yükseltir, buzulları eritir, rotaları ve güvenlik koşullarını değiştirir.
  • 🚆 Düşük karbonlu ulaşımı (toplu taşıma, araç paylaşımı, elektrikli araç) tercih eder, ✈️ gerektiğinde karbon dengeleme yaparız.
  • 🔁 Ekipmanımızı geri dönüştürür, sürdürülebilir ürünleri seçer, 🚯 tek kullanımlık plastikten kaçınırız.
  • 🌲 Ağaçlandırma, bitki ve yaban hayatı koruma projelerini ve 🧭 bilimsel araştırmaları destekler, 📢 farkındalık yaratırız.

🏞️ 8) Yerel Düzenlemeler ve Kültür

  • 📜 Ziyaret ettiğimiz ülke ve bölgenin yasal ve geleneksel kurallarına uyarız; bize mantıksız gelse bile saygı duyarız.
  • 🏔️ Kutsal ve hassas alanlara zarar vermeyiz; 🛍️ yerel ekonomiyi ve ⚒️ adil çalışma koşullarını destekleriz.
  • 🌾 Arazi sahiplerinin haklarına ve dağların geleneksel kullanımına saygı duyar, diğer ziyaretçileri de gözetiriz.

🏕️ 9) Sorumlu Erişim Hakkı

  • 🏔️ Dağlara ve kayalıklara sorumlu ve sürdürülebilir erişimi temel bir hak olarak görürüz.
  • 🤝 Koruma otoriteleriyle uzlaşır, kısıtlamalara uyarız; esneklik, diyalog ve iş birliği esastır.
  • 🧭 Bir bölgeyi tanıtıp popülerleştirmeden önce, o bölgenin taşıma kapasitesini ve bozulma riskini göz önünde bulundururuz.
  • 📢 Erişim düzenlemelerini paylaşır ve uygulanmasını destekleriz.

📄 Resmi metin: Bildirinin İngilizce tam metnine UIAA'nın resmi sitesinden ulaşabilirsiniz: UIAA Declaration on Hiking, Climbing and Mountaineering (PDF)